8 września 2026 r. w Sali Wystaw i Promocji naszej biblioteki odbyło się spotkanie zorganizowane w ramach 15. edycji ogólnopolskiej akcji „Narodowe Czytanie”. Tegoroczną lekturą były „Dziady” Adama Mickiewicza. W wydarzeniu uczestniczyli uczniowie Zespołu Szkół nr 1 im. ks. Czesława Lissowskiego w Rypinie, a gośćmi Biblioteki byli przedstawiciele Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu – dr Marcin Lutomierski oraz dr hab. Joanna Kucharzewska, prof. UMK. W imieniu Burmistrza Miasta Rypin Pawła Grzybowskiego w spotkaniu uczestniczyła Dyrektor Biura Burmistrza Aneta Głowacka.
Tegoroczna edycja „Narodowego Czytania” miała szczególny charakter. „Dziady” to jedno z najważniejszych dzieł polskiego romantyzmu, a zarazem utwór, który – mimo upływu niemal dwóch stuleci – wciąż skłania do zadawania pytań o człowieka, jego miejsce w świecie, wartości i odpowiedzialność.
Spotkanie z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika
Pierwszą część wydarzenia stanowiła prezentacja dr hab. Joanny Kucharzewskiej, prof. UMK, prorektorki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika ds. promocji i współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym, zatytułowana „Dlaczego warto studiować na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu?”
Prof. Joanna Kucharzewska jest pracowniczką Wydziału Sztuk Pięknych UMK, specjalizuje się w historii architektury oraz konserwacji zabytków i jest autorką ponad 70 publikacji naukowych dotyczących m.in. architektury XIX i XX wieku oraz współczesnej urbanistyki.
Jej wystąpienie stanowiło ważny element spotkania skierowanego do młodzieży. Była to okazja do bezpośredniego kontaktu z przedstawicielką środowiska akademickiego i poznania możliwości, jakie daje Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Rozmowa o studiach i wyborze dalszej drogi edukacyjnej dobrze wpisała się w charakter całego wydarzenia. Obok refleksji nad dziedzictwem polskiej kultury młodzi uczestnicy mogli spojrzeć również w przyszłość i dowiedzieć się więcej o świecie akademickim oraz możliwościach dalszego rozwoju.
„Co dziś mówią nam «Dziady» Adama Mickiewicza?”
Drugą część spotkania poprowadził dr Marcin Lutomierski, zastępca dyrektora Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, badacz i popularyzator literatury polskiej oraz tradycji kulturowych. Jego wystąpienie nosiło tytuł „Co dziś mówią nam «Dziady» Adama Mickiewicza?”
Nie był to typowy wykład akademicki. Prezentacja miała charakter popularyzatorski i była próbą spojrzenia na Mickiewiczowskie dzieło z perspektywy współczesnego odbiorcy.
Na początku dr Lutomierski zwrócił uwagę na rzecz pozornie oczywistą, ale istotną: nie musimy lubić Mickiewicza, nie musimy zachwycać się jego twórczością ani „Dziadami”, ale warto o nich coś wiedzieć.
Prelegent pokazał, że „Dziady” są dziełem niezwykle bogatym w znaczenia i symbole. Jednym z najważniejszych zagadnień jest obecna w dramacie idea organicznej jedności świata realnego i nadprzyrodzonego. Można w tę wizję świata wierzyć lub nie, jednak – jak zauważył dr Lutomierski – „Dziady” przypominają nam o istnieniu tej sfery i o jej znaczeniu dla ludzkiej kultury i wyobraźni.
W prezentacji pojawiły się również pytania dotyczące samego tytułu utworu, genezy i numeracji poszczególnych części „Dziadów”, a także symboliki zawartej w dziele. Szczególne miejsce zajęła refleksja nad tym, dlaczego warto znać twórczość Adama Mickiewicza i czy o jego dziełach można powiedzieć jeszcze coś nowego.
Jedną z najważniejszych myśli spotkania była kwestia sensu życia człowieka na ziemi – jego powołania, celu i przeznaczenia. To właśnie ten wymiar „Dziadów” sprawia, że dzieło może być czytane również dzisiaj, nie tylko jako świadectwo epoki, lecz także jako tekst stawiający uniwersalne pytania.
Obok niego pojawia się w dramacie idea mesjanistyczna – przekonanie o szczególnej roli Polaków jako narodu wybranego oraz przedstawienie dziejów Polski poprzez analogię do życia Chrystusa.
Bogaty w symbole cykl utworów porusza więc najważniejsze zagadnienia polskiego romantyzmu, ale jednocześnie dotyka problemów, które nie tracą aktualności.
Biblioteka – szkoła – uniwersytet
Wydarzenie było również ważnym przykładem współpracy Miejsko-Powiatowej Biblioteki Publicznej w Rypinie, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Zespołu Szkół nr 1 im. ks. Czesława Lissowskiego w Rypinie.
Takie partnerstwo ma dla Biblioteki szczególne znaczenie. Pozwala bowiem tworzyć wydarzenia, w których kultura, edukacja i nauka spotykają się w jednym miejscu, a młodzież może bezpośrednio zetknąć się z przedstawicielami środowiska akademickiego.
Biblioteka pełni w tym układzie rolę przestrzeni otwartej – miejsca, w którym można nie tylko wypożyczyć książkę czy uczestniczyć w wydarzeniu kulturalnym, ale również spotkać naukowca, porozmawiać o literaturze, poznać możliwości dalszego kształcenia i skonfrontować własne zainteresowania ze światem akademickim.
Współpraca z UMK jest zatem ważnym elementem rozwijania przez Bibliotekę działalności edukacyjnej i popularyzatorskiej. Jednocześnie obecność uczniów rypińskiego liceum sprawia, że wiedza i doświadczenie środowiska akademickiego trafiają bezpośrednio do młodych mieszkańców naszego miasta.
„Narodowe Czytanie” – wspólna lektura i wspólna rozmowa
„Narodowe Czytanie” od lat przypomina, że klasyka literatury nie musi być zamknięta w szkolnych podręcznikach. Może być punktem wyjścia do rozmowy o historii, kulturze, wartościach i współczesnym świecie.
W przypadku „Dziadów” jest to szczególnie widoczne. Jak podkreślono podczas spotkania, ich uniwersalne prawdy moralne sprawiają, że pamięć o poecie i jego dziele powinna pozostawać żywa. Tegoroczna akcja stała się więc doskonałą okazją do przywołania jednego z arcydzieł polskiej literatury romantycznej.
„Dziady” zostały określone przez Parę Prezydencką w liście inaugurującym tegoroczną edycję jako fundament polskiej kultury i swoista „lektura lektur”. To dzieło, w którym przeszłość łączy się z przyszłością, a tradycyjne obrzędy stają się przestrzenią ważnych narodowych debat.
Właśnie dlatego warto czytać je nie tylko „po to, żeby znać”, ale również po to, żeby rozumieć, pytać i rozmawiać.
Dziękujemy dr hab. Joannie Kucharzewskiej, prof. UMK oraz dr. Marcinowi Lutomierskiemu za obecność i podzielenie się swoją wiedzą, Zespołowi Szkół nr 1 im. ks. Czesława Lissowskiego w Rypinie za udział młodzieży w wydarzeniu, Dyrektor Biura Burmistrza Anecie Głowackiej za obecność i reprezentowanie Burmistrza Miasta Rypin, a wszystkim osobom i instytucjom zaangażowanym w organizację spotkania – za stworzenie okazji do spotkania literatury, nauki i młodego pokolenia.
Bo książka może być początkiem rozmowy. A biblioteka – miejscem, w którym ta rozmowa naprawdę się zaczyna.
(NS, red.)
